วิธีการจัดท่าผู้ป่วย ก่อนจะให้ อาหารสายยางการจัดท่าผู้ป่วยก่อนให้อาหารทางสายยางเป็นขั้นตอนที่ "สำคัญที่สุด" ในการป้องกันการสำลัก (Aspiration) ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของปอดอักเสบในผู้ป่วยติดเตียงครับ
เพื่อให้การให้อาหารเป็นไปอย่างปลอดภัยและมีประสิทธิภาพ ควรจัดท่าตามหลักการดังนี้ครับ:
1. การจัดท่า "ศีรษะสูง" (High Fowler's Position)
นี่คือท่ามาตรฐานที่ปลอดภัยที่สุดครับ:
ปรับระดับเตียง: ยกหัวเตียงขึ้นให้ทำมุม 30 - 45 องศา กับพื้นราบ (หากผู้ป่วยไม่มีข้อห้ามทางการแพทย์ เช่น กระดูกสันหลังหัก)
กรณีไม่มีเตียงปรับระดับ: ให้ใช้หมอนหนุนหลังและศีรษะให้สูงขึ้นในลักษณะกึ่งนั่งกึ่งนอน โดยต้องหนุนตั้งแต่ช่วงเอวขึ้นไป ไม่ใช่แค่หนุนคออย่างเดียว เพื่อป้องกันกระดูกคอพับและช่วยให้ทางเดินอาหารเหยียดตรง
ตำแหน่งศีรษะ: พยายามให้ศีรษะตั้งตรง ไม่เอียงไปด้านใดด้านหนึ่ง เพื่อให้ปีกจมูกและสายยางไม่อุดกั้นทางเดินหายใจ
2. การตรวจสอบตำแหน่งและสิ่งค้างในกระเพาะ
เมื่อจัดท่าเสร็จแล้ว ก่อนเริ่มปล่อยอาหารต้องเช็กความพร้อมก่อนเสมอ:
เช็กสายยาง: ดูว่าสายยางยังอยู่ที่ขีดเครื่องหมายเดิม ไม่เลื่อนหลุดออกมา
ดูดเช็กอาหารค้าง (Residual): ใช้ไซริงค์ดูดเช็กว่ามีอาหารมื้อเก่าค้างอยู่หรือไม่
หากค้างเกิน 100 - 150 มล. ให้เลื่อนมื้ออาหารออกไปก่อน 1 ชั่วโมงแล้วค่อยเช็กใหม่ เพราะการให้ซ้ำในขณะที่ท้องอืดจะทำให้ผู้ป่วยอาเจียนและสำลักได้ง่ายครับ
3. การคงท่าเดิมหลังให้อาหารเสร็จ
ห้ามนอนราบทันที: หลังจากให้อาหารและล้างสาย (Flush) เสร็จแล้ว ต้องให้ผู้ป่วยอยู่ในท่าศีรษะสูงต่ออีกอย่างน้อย 30 - 60 นาที
เหตุผล: เพื่อให้อาหารไหลลงสู่ลำไส้เล็กได้หมด และป้องกันกรดไหลย้อนหรืออาหารไหลย้อนกลับมาที่คอหอยจนเกิดการสำลักขณะหลับครับ
📊 สรุปสิ่งที่ควรทำและข้อควรระวัง
หัวข้อ สิ่งที่ควรทำ (Do) สิ่งที่ต้องระวัง (Don't)
ระดับความสูง 30 - 45 องศา (ท่ากึ่งนั่งกึ่งนอน) ห้ามนอนราบ ขณะให้อาหารเด็ดขาด
ความสบาย หาหมอนรองใต้ข้อพับเข่าเล็กน้อย เพื่อลดแรงไถล อย่าหนุนแค่หมอนใบเดียวที่หัวจนคอก้ม (เสี่ยงอุดกั้นทางเดินหายใจ)
การสังเกต สังเกตสีหน้าและอาการไอขณะให้ หยุดทันที หากผู้ป่วยมีอาการไอ หน้าเขียว หรือสำลัก
💡 เคล็ดลับ
หากผู้ป่วยมีอาการตัวไหลลงมาที่ปลายเตียงบ่อยๆ ขณะยกหัวเตียงสูง แนะนำให้ยกปลายเตียงขึ้นเล็กน้อย (ถ้าเตียงทำได้) หรือใช้หมอนรองใต้ขาทั้งสองข้าง จะช่วยประคองตัวผู้ป่วยไม่ให้รูดลงมา และช่วยลดโอกาสเกิดแผลกดทับที่ก้นกบได้ด้วยครับ
