อาหารสายยาง สูตรผัก สำหรับผู้ป่วยทั่วไปอาหารสายยางสูตรผักปั่นเอง (Blended Diet) สำหรับผู้ป่วยทั่วไป มักเน้นความสมดุลของสารอาหารเพื่อให้ได้พลังงานครบ 5 หมู่ โดยมีผักเป็นแหล่งของวิตามิน แร่ธาตุ และใยอาหารครับ
สูตรที่นิยมใช้กันมากที่สุดคือ "สูตรมาตรฐาน 1:1" (หมายถึงอาหาร 1 ml ให้พลังงาน 1 kcal) ซึ่งย่อยง่ายและสะอาด ดังนี้ครับ
🥦 ส่วนผสมสูตรมาตรฐาน (สำหรับปริมาณ 1,000 ml)
วัตถุดิบ ปริมาณ สารอาหารหลัก
เนื้ออกไก่ (สุก) 150 - 200 กรัม โปรตีนหลัก
ไข่ต้ม (ใช้เฉพาะไข่ขาว) 2 - 4 ฟอง โปรตีนย่อยง่าย
ข้าวสวย / ฟักทองต้ม 200 - 250 กรัม คาร์โบไฮเดรต
ผักกาดขาว / ตำลึง / แครอท 100 กรัม วิตามินและใยอาหาร
น้ำมันรำข้าว / น้ำมันถั่วเหลือง 2 - 3 ช้อนโต๊ะ ไขมันดี
น้ำตาลทราย 2 - 3 ช้อนโต๊ะ พลังงานเสริม
น้ำสะอาด (น้ำต้มสุก) เติมให้ครบ 1,000 ml ของเหลว
🥣 ขั้นตอนการทำอย่างละเอียด
เตรียมวัตถุดิบ: ล้างผักและเนื้อสัตว์ให้สะอาด หั่นเป็นชิ้นเล็กๆ
ทำให้สุก 100%: นำเนื้อไก่ ข้าว ผัก และฟักทองไปต้มในน้ำเดือดจนสุกนิ่ม (ต้องสุกจนเละเพื่อให้ปั่นง่าย)
การปั่น: นำส่วนผสมทั้งหมดลงในเครื่องปั่น เติมน้ำตาลและน้ำมันลงไป ปั่นจนเนื้อเนียนเป็นเนื้อเดียวกัน (คล้ายนมข้น)
การกรอง (สำคัญมาก): นำไปกรองด้วยกระชอนตาถี่ 2 ครั้ง เพื่อเอาเศษกากผักหรือเอ็นไก่ออก ป้องกันสายยางอุดตัน
วัดปริมาณ: ตวงน้ำต้มสุกเติมลงไปจนได้ปริมาณ 1,000 ml (หรือตามที่พยาบาลกำหนด)
⚠️ ข้อควรระวังในการใช้สูตรผัก
เลือกผักที่ไม่มีแก๊ส: ควรใช้ผักที่ย่อยง่าย เช่น ผักกาดขาว, แครอท, ฟักทอง, ตำลึง ควรหลีกเลี่ยงผักที่ทำให้เกิดแก๊สเยอะ เช่น กะหล่ำปลีหรือถั่วต่างๆ เพราะจะทำให้ผู้ป่วยท้องอืด
ความสะอาด: เนื่องจากมีส่วนผสมของผักและเนื้อสัตว์ อาหารปั่นจะบูดง่ายมาก ต้องเก็บในตู้เย็นทันที และไม่ควรเก็บไว้นานเกิน 24 ชั่วโมง
อุณหภูมิ: ก่อนนำอาหารให้ผู้ป่วย หากเพิ่งนำออกจากตู้เย็น ควรตั้งทิ้งไว้ให้หายเย็นหรือแช่ในน้ำอุ่นก่อน (ห้ามให้ขณะเย็นจัดเพราะจะทำให้ท้องเสีย)
การ Flush น้ำ: หลังให้อาหารสูตรปั่นเอง ต้องล้างสายด้วยน้ำเปล่า 30−50 ml เสมอ เพราะคราบผักจะเกาะติดสายได้ง่ายกว่าสูตรสำเร็จรูป
💡 เกร็ดเสริม
หากผู้ป่วยเริ่มมีอาการ "ท้องผูก" คุณสามารถเพิ่มปริมาณ ผักกาดขาว หรือ กล้วยน้ำว้าสุก ลงไปปั่นเพิ่มได้เล็กน้อยเพื่อเพิ่มกากใย แต่ต้องมั่นใจว่ากรองกากออกจนเนียนดีแล้วนะครับ
