ควรสังเกตให้ดี ภาวะแทรกซ้อนจากการให้อาหารสายยางการสังเกตภาวะแทรกซ้อน (Complications) เป็นทักษะที่สำคัญที่สุดของผู้ดูแลครับ เพราะผู้ป่วยที่ใส่สายยางมักสื่อสารความเจ็บป่วยได้ลำบาก หากเราตรวจพบสัญญาณเตือนได้เร็ว จะช่วยป้องกันอันตรายร้ายแรงได้ทันท่วงที
ภาวะแทรกซ้อน 4 กลุ่ม ที่คุณต้องเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิดครับ:
1. ภาวะวิกฤตทางระบบหายใจ (หยุดให้ทันที!)
หากพบอาการเหล่านี้ขณะให้อาหาร หรือหลังให้ไม่นา
น แสดงว่าอาหารอาจ "สำลักลงปอด"
ไอหรือสำลัก: แม้จะไอเพียงเล็กน้อยแต่ถี่ผิดปกติ
หายใจหอบเหนื่อย: หายใจเร็ว หน้าอกบุ๋ม หรือมีเสียงครืดคราดในลำคอ
ระดับออกซิเจนต่ำ: สังเกตริมฝีปากหรือปลายเล็บเริ่มมีสีเขียวคล้ำ
มีไข้สูงเฉียบพลัน: อาจเกิดจากปอดอักเสบจากการสำลัก (Aspiration Pneumonia)
2. ภาวะผิดปกติทางระบบทางเดินอาหาร
ท้องอืด (Abdominal Distension): หน้าท้องตึงเป่ง เคาะแล้วมีเสียงโปร่งเหมือนกลอง ผู้ป่วยดูกระสับกระส่าย
อาหารตกค้าง (Gastric Retention): เมื่อใช้ไซริงค์ดูดเช็กก่อนมื้อถัดไป พบอาหารเก่าค้างเกิน 100–150 มล. แสดงว่ากระเพาะหยุดทำงานหรือย่อยไม่ทัน
ท้องเสีย (Diarrhea): ถ่ายเหลวเกิน 3 ครั้งต่อวัน อาจเกิดจากอาหารบูด, ให้อาหารเร็วเกินไป หรือยาบางชนิด
คลื่นไส้ อาเจียน: มักเกิดจากให้อาหารปริมาณมากเกินไปในครั้งเดียว หรือรีบให้นอนราบหลังทานเสร็จ
3. ความผิดปกติของสายยางและตำแหน่ง
สายยางเลื่อนตำแหน่ง: รอยขีดที่ทำไว้บนสาย (ตรงจมูกหรือหน้าท้อง) เคลื่อนที่ออกมามากกว่าเดิม ห้ามให้อาหารเด็ดขาด จนกว่าจะเช็กตำแหน่งให้ชัวร์
สายอุดตัน: พยายามฉีดน้ำล้างสายแล้วแต่ติดขัด (ห้ามใช้แรงดันสูงกระแทกสาย เพราะสายอาจแตกหรือหลุดได้)
คราบดำหรือเชื้อรา: สังเกตเห็นจุดสีดำหรือเขียวเกาะอยู่ภายในผนังสายยาง
4. ภาวะแทรกซ้อนทางผิวหนังและการติดเชื้อ
แผลกดทับที่จมูก: ปีกจมูกแดง อักเสบ หรือมีเลือดออก (สำหรับสาย NG Tube)
การติดเชื้อรอบรูเจาะหน้าท้อง (สำหรับสาย PEG): มีอาการ ปวด บวม แดง ร้อน หรือมีหนอง/น้ำย่อยรั่วซึมออกมากัดผิวหนังจนแดงเป็นปื้น
🛡️ 3 กฎเหล็กป้องกันภาวะแทรกซ้อน
องศาต้องได้: ยกศีรษะสูง 30°–45° เสมอขณะให้และหลังให้ 1 ชั่วโมง
ความเร็วต้องพอดี: ปล่อยอาหารไหลตามแรงโน้มถ่วงช้าๆ ประมาณ 15–30 นาที ต่อมื้อ
ความสะอาดต้องเป๊ะ: ล้างสาย (Flush) ด้วยน้ำต้มสุก 30–50 มล. ทั้งก่อนและหลังให้อาหารหรือยา
