หลายคนสงสัย ! การให้ อาหารสายยาง เจ็บหรือไม่คำถามนี้เป็นเรื่องที่ทั้งผู้ป่วยและญาติพี่น้องกังวลใจมากที่สุดเลยครับ ความจริงก็คือ "มีความเจ็บและไม่สบายตัวบ้าง แต่จะแตกต่างกันไปตามระยะของขั้นตอน" ครับ
ผมสรุปความรู้สึกในแต่ละช่วงเวลามาให้เห็นภาพชัดๆ ดังนี้ครับ:
1. ตอนใส่สาย (The Insertion) – "เจ็บและทรมานที่สุด"
สายทางจมูก (NG Tube): ช่วงที่สายผ่านโพรงจมูกและลงไปที่คอหอย ผู้ป่วยจะรู้สึก เจ็บ แสบระคายเคือง และมีอาการ อยากขย้อน (Gag reflex) เหมือนจะอาเจียน ซึ่งเป็นกลไกปกติของร่างกายครับ
สายทางหน้าท้อง (PEG): ขั้นตอนนี้เป็นการทำหัตถการทางการแพทย์ แพทย์จะมีการให้ ยาชาหรือยาสลบอ่อนๆ ดังนั้นขณะทำผู้ป่วยจะไม่รู้สึกเจ็บ แต่จะมาเริ่ม ปวดแผล หลังจากยาหมดฤทธิ์ในช่วง 1-3 วันแรกครับ
2. หลังใส่เสร็จ (The Maintenance) – "รำคาญมากกว่าเจ็บ"
สายทางจมูก: เมื่อใส่เข้าไปได้ที่แล้ว ความเจ็บจะเปลี่ยนเป็นความ "รำคาญ" ครับ ผู้ป่วยจะรู้สึกเหมือนมีอะไรติดคออยู่ตลอดเวลา กลืนน้ำลายลำบาก และอาจเจ็บแปล๊บๆ ที่ปีกจมูกหากสายถูกดึงรั้ง
สายทางหน้าท้อง: เมื่อแผลหายดีแล้ว (ประมาณ 1-2 สัปดาห์) ผู้ป่วยแทบจะไม่รู้สึกเจ็บเลยครับ จะรู้สึกเหมือนเป็นส่วนหนึ่งของร่างกาย และสบายตัวกว่าสายทางจมูกมาก เพราะไม่ต้องมีอะไรคาอยู่ที่หน้าและคอ
3. ตอนให้อาหาร (The Feeding) – "ไม่เจ็บ แต่อาจมีอาการอื่น"
การให้อาหารผ่านสายยาง ไม่ทำให้เจ็บ ครับ เพราะในกระเพาะอาหารไม่มีเส้นประสาทรับความรู้สึกเจ็บปวดเหมือนผิวหนัง
แต่ หากให้อาหารเร็วเกินไปหรือปริมาณมากเกินไป ผู้ป่วยจะรู้สึก จุกเสียด แน่นท้อง หรือท้องอืด แทนครับ
📊 ตารางสรุป: ระดับความเจ็บ (10 คือเจ็บมาก)
ขั้นตอน สายทางจมูก (NG) สายทางหน้าท้อง (PEG)
ขณะใส่สาย 7 - 8 (เจ็บ/แสบ/ขย้อน) 2 - 3 (เพราะมียาชา/ยาสลบ)
หลังใส่ 2-3 วันแรก 4 - 5 (รำคาญ/เจ็บคอ) 5 - 6 (ปวดแผลเจาะ)
หลังใส่ 2 สัปดาห์ขึ้นไป 3 - 4 (รำคาญคงที่) 0 - 1 (แทบไม่รู้สึก)
🛡️ วิธีช่วยลดความเจ็บ/ไม่สบายตัวให้ผู้ป่วย
ใช้สารหล่อลื่น: ขณะพยาบาลใส่สายทางจมูก การใช้ K-Y Jelly ช่วยให้สายลื่นและเจ็บน้อยลงครับ
ฝึกกลืนตามจังหวะ: ขณะใส่สายทางจมูก หากผู้ป่วยช่วย "กลืน" ตามจังหวะที่พยาบาลบอก จะช่วยให้สายลงง่ายและลดการบาดเจ็บได้มาก
ดูแลความสะอาดปากและคอ: การจิบน้ำ (ถ้าจิบได้) หรือการใช้สเปรย์พ่นคอช่วยลดอาการคอแห้งและเจ็บคอจากสายได้ครับ
ยึดสายให้ดี: อย่าปล่อยให้สายแกว่งไปมาหรือถูกดึงรั้ง เพราะจะทำให้เจ็บที่ปีกจมูกหรือรูหน้าท้องได้ครับ
💡 เคล็ดลับ
ความเจ็บปวดทางกายสามารถบรรเทาได้ด้วยยาและการดูแลที่ถูกต้อง แต่ "ความเจ็บปวดทางใจ" ของผู้ป่วยที่ต้องใส่สายยางก็สำคัญนะครับ การพูดคุยให้กำลังใจและบอกเหตุผลว่าทำไมต้องใส่ จะช่วยให้ผู้ป่วยยอมรับและรู้สึกเจ็บน้อยลงได้จริงๆ ครับ
